TỨ DIỆU ĐẾ

    Tứ diệu đế, cũng gọi là Tứ thánh đế, là bốn chân lý cao cả, là gốc cơ bản của Phật giáo. Tứ diệu đế là nội dung của kinh nghiệm giác ngộ của Đức Phật Thích-ca Mâu-ni và cũng là nội dung chính của bài kinh đầu tiên, kinh Chuyển pháp luân. Tứ diệu đế là:

1. Khổ đế, tức là chân lý về sự Khổ: Chân lý thứ nhất cho rằng mọi dạng tồn tại đều mang tính chất khổ não, không trọn vẹn. Sinh, lão bệnh, tử, xa lìa điều mình ưa thích, không đạt sở nguyện, đều là khổ. Sâu xa hơn, bản chất của năm nhóm thân tâm, gọi là Ngũ uẩn, đó là các điều kiện tạo nên cái ta, đều là khổ.

2. Tập khổ đế, tức là chân lý về sự phát sinh của khổ: Nguyên nhân của khổ là sự ham muốn (Ái), tìm sự thỏa mãn dục vọng, thỏa mãn được trở thành, thỏa mãn được hoại diệt. Các loại ham muốn này là gốc của Luân hồi.

3. Diệt khổ đế, tức là chân lý về diệt khổ: Một khi gốc của mọi tham ái được tận diệt thì sự khổ cũng được tận diệt.

4. Đạo đế, tức là chân lý về con đường dẫn đến diệt khổ: Phương pháp để đạt sự diệt khổ là con đường diệt khổ tám nhánh, còn gọi là Bát chính đạo.


Bát chính đạo gồm có:

1/ chính kiến (có quan niệm chính xác về Tứ diệu đế);

2/ chính tư duy (có sư suy nghĩ đúng đắn về ý nghĩa của bốn chân lý);

3/ chính ngữ (nói thật, không nói dối, không nói phù phiếm);

4/ chính nghiệp (giữ giới luật, không phạm giới luật.);

5/ chính mệnh (tránh các nghề nghiệp liên quan đến sát sinh, giết hại sinh vật, như đồ tể, thợ săn, buôn vũ khí, buôn thuốc phiện);

6/ chính tinh tiến (làm điều lành, tạo và phát triển nghiệp tốt, diệt trừ nghiệp xấu);

7/ chính niệm (luôn luôn cảnh giác để ngăn ngừa những tội lỗi do thân, khẩu, ý);

8/ chính định (tập trung tâm ý để đạt bốn định xuất thế gian).


Không hiểu Tứ diệu đế thì coi là Vô minh.


Khi khám phá ra Tứ diệu đế, Phật đạt được Giác ngộ. Và Ngài bắt đầu giáo hóa chúng sinh bằng giáo pháp này, tại Lộc uyển. Đức Phật đã giảng bài Tứ diệu đế cho 5 anh em Kiều Trần Như, là những người cùng tu khổ hạnh với Đức Phật 6 năm ở rừng già. 5 anh em Kiều Trần Như đã đạt quả vị A La Hán ngay sau khi nghe xong bài Tứ Diệu Đế.


Phật thuyết như sau về Tứ diệu đế trong kinh Chuyển pháp luân:


Này các tì-kheo, đây chính là Khổ thánh đế: sinh là khổ, bệnh là khổ, chết là khổ, oán ghét gặp nhau là khổ; thân ái biệt li là khổ, cầu không được là khổ, tóm lại năm uẩn chấp thủ là khổ.
Này các tỉ-kheo, đây chính là Tập khổ thánh đế. Chính là ái đưa đến hữu, tương ứng với hỉ và tham, tìm cầu hoan lạc chỗ này chỗ kia, chính là dục ái, sinh ái, vô sinh ái.
Này các tỉ-kheo, đây chính là Diệt khổ thánh đế. Chính là sự diệt tận, vô dục, từ bỏ, xả li, giải thoát, tự tại đối với các ái.
Này các tỉ-kheo, đây chính là Đạo diệt khổ thánh đế, đưa đến diệt Khổ, chính là con đường thánh tám nhánh: Chính kiến, Chính tư duy, Chính ngữ, Chính nghiệp, Chính mệnh, Chính tinh tiến, Chính niệm, Chính định.

 Di tích Vườn Lộc Uyển, nơi Đức Phật chuyển pháp luân:

Tháp Dhamekha

Vườn Lộc Uyển nhìn từ tháp Chaukhandi
 

 

  • Tôn ảnh Phật, Bồ Tát

  •    

      

    Đề mục giáo lý