LUÂN HỒI

     Luân hồi, tiếng Phạn là Samsara, còn chữ Hán thì luân là bánh xe, hồi là quay tròn. Hình ảnh bánh xe quay tròn mà Phật đã dùng để hình dung sự xoay vần của chúng sinh trong sáu đường (lục đạo) và sự tiếp nối sinh tử, tử sinh không cùng tận trong sáu đường ấy. Trong đạo Phật, thuật ngữ luân hồi chỉ những đời sống của chúng sinh cứ tiếp nối nhau, xoay vần, luân chuyển mãi khi họ chưa đạt được sự giải thoát.

Nên nhớ rằng trong vũ trụ, mọi sự vật từ vật nhỏ nhất, như con vi trùng, đến vật lớn nhất, như Trái Đất, đều biến đổi không ngừng, không bao giờ đứng yên một chỗ, mà luôn luôn chuyển từ trạng thái này sang trạng thái khác, từ hình tướng này sang hình tướng khác. Do đó, không một vật nào không luân hồi.

Đất luân hồi: Chẳng hạn, cái bình hoa, bát đĩa…, trước đây do người thợ gốm lấy đất nặn nên, trải qua một thời gian, cái bình, bát đĩa… đó sẽ bị vỡ, tan thành cát bụi và lại trở về trạng thái đất. Đất này làm thức ăn cho cỏ cây; sau một thời gian, cỏ cây hoặc tàn lụi để trở thành phân bón hay đất, hoặc làm thực phẩm cho động vật. Động vật ăn cỏ cây này vào, hoặc bài tiết ra ngoài để thành phân, thành đất, hoặc biến thành máu huyết da thịt của động vật, để một ngày kia thân thể động vật già yếu, sẽ tan rã thành đất lại… Bao nhiêu lần thay hình đổi dạng, vì nhân duyên này hoặc nhân duyên khác, nhưng đất cũng lại trở thành đất sau một vòng luân chuyển dài hay ngắn.

Nước luân hồi: Nước ở biển bị sức nóng mặt trời bốc lên thành hơi, hơi bay lên không, biến thành mây, mây nhiều tụ lại, gặp khí lạnh biến thành hạt nước, rơi xuống thành mưa, mưa chảy xuống ao hồ, hoặc gặp khí trời lạnh quá, đông lại thành tuyết, thành băng; tuyết, băng gặp hơi nóng mặt trời tan ra trở lại thành nước. Từ vô thuỷ đến nay, nước thay hình đổi dạng biết bao nhiêu lần, xoay vần mãi mãi như vậy, nhưng nước vẫn là nước. Hình tướng của nước biến đổi vô cùng, nhưng bản thể của nước thì không bao giờ mất. Nó chỉ luân hồi mà thôi.


Gió luân hồi: Gió là sự luân chuyển của không khí. Không khí bị sức nóng mặt trời nung nấu, giãn ra, bốc lên cao tạo thành những khoảng trống trong không trung, để bù vào khoảng trống ấy, không khí ở các nơi khác chạy tới điền vào, gây thành gió. Không khí chuyển động chậm thì gió nhỏ, không khí chuyển động nhanh thì gió lớn, chuyển động nhanh nữa thì thành bão. Gió có những hình tướng khác nhau, nhưng bản chất của nó bao giờ cũng là sự chuyển động của không khí.


Lửa luân hồi: Khi đủ nhân duyên thì sức nóng phát ra lửa. Chẳng hạn, hai thanh củi trong trạng thái bình thường thì ta chẳng thấy sức nóng ở đâu cả, nhưng khi chà xát chúng vào nhau một hồi thì lửa liền bật ra. Ngọn lửa này có thể đốt cháy hai thanh củi này, một phần hóa thành tro than, một phần biến thành thán khí. Cây cối dùng rễ để thu hút tro than và dùng lá để thu hút thán khí, chất chứa lại sức nóng để một ngày kia, gặp đủ nhân duyên thì gỗ cây cọ xát vào nhau lại làm bừng cháy lên ngọn lửa. Như thế sức nóng bao giờ cũng có sẵn, nhưng khi thì nó ở trạng thái tiềm phục, khi thì ở trạng thái hiển lộ là lửa. Mắt chúng ta chỉ thấy khi nó hiển hiện ra, và chỉ khi ấy mới cho là nó có, còn khi nó ở trạng thái tiềm phục thì ta bảo là nó không có. Thật ra thì nó chỉ luân hồi qua những trạng thái khác nhau, chứ không phải dứt đoạn hay mất hẳn.

Thế giới luân hồi: Trong kinh Phật có nói: “Thế giới nhiều như cát sông Hằng”. Ban đêm ta nhìn lên trời, thấy hằng hà sa số tinh tú. Mỗi tinh tú là một thế giới, và mỗi thế giới ấy đều không thoát ra ngoài định luật chung là thành, trụ, hoại, không. Mỗi phút giây nào cũng có những sự sinh diệt của thế giới, thế giới này tan đi, thì một thế giới khác nhóm lên, như một làn sóng mất đi, thì một làn sóng khác nổi lên, làm nhân quả, tiếp nối nhau, luân hồi không bao giờ dứt.

Thân của chúng sinh luân hồi: Thân người hay thân thú vật, xét cho cùng thì cũng do tứ đại, tức là: đất, nước, gió, lửa, hợp thành mà có. Da, thịt, gân, xương… thuộc về đất; máu, mỡ, mồ hôi, nước mắt… thuộc về nước; hơi thở ra vào, trái tim nhảy, phổi hô hấp, tay chân cử động thuộc về gió; hơi nóng trong người thuộc về lửa. Như trên chúng ta đã thấy, tứ đại đều luân hồi, thì thân người do tứ đại mà có, cũng phải luân hồi theo. Khi thân này chết và đến lúc tan rã, thì chất cứng dẻo trả về cho đất, chất đượm ướt trả về cho nước, hơi nóng trả về cho lửa, hơi thở và sự cử động trả về cho gió. Rồi bốn chất này tùy theo nhân duyên chúng hợp lại, làm thành cây cỏ hay thân người khác. Người đến khi chết, bốn chất đó cũng trở về bản thể cũ của chúng. Khi thành thân người, lúc làm thân súc sinh, năm nay tụ họp ở đây, sang năm đã dời nơi khác, không phải thường còn, cũng không phải mất hẳn mà là luân hồi.

Tinh thần luân hồi: Con người không phải chỉ gồm có tứ đại. Ngoài tứ đại còn có phần tâm linh nữa, hay nói một cách tổng quát hơn, còn có tinh thần, là những thứ mà đạo Phật gọi là: thọ, tưởng, hành, thức. Phần thể xác gồm tứ đại chỉ là phần mà đạo Phật gọi là sắc. Sắc đã không bị tiêu diệt mà chỉ biến hóa luân hồi, thì tâm linh hay tinh thần cũng không bị tiêu diệt mà chỉ biến chuyển, xoay vần mà thôi.

Chúng ta đều biết cuộc đời của chúng sinh là rất khổ. Thế mà chúng sinh cứ bị trói buộc mãi trong vòng luân hồi, không thoát ra được. Đạo Phật cho rằng nguyên nhân của tình trạng bị trói buộc mãi trong vòng luân hồi là do tham và vô minh (u mê). Vô minh nên không hiểu Tứ diệu đế, Tam bảo và Nghiệp. Chính Nghiệp tác động lên cơ chế của sự tái sinh, nó là động cơ thúc đẩy luân hồi. Cho nên muốn thoát khỏi luân hồi, thoát khỏi vòng sinh tử luân hồi thì cần phải dứt được nghiệp do dục giới mang lại và kiên tâm đi theo con đường Bát chính đạo để được giải thoát.

Giải thoát, theo tinh thần đạo Phật, là sự giải phóng khỏi Khổ nhờ thấy rõ nguyên nhân của Khổ và tận diệt nó (Tứ diệu đế). Khi một cá nhân nào đạt được giải thoát rồi thì cá nhân đó thoát khỏi vòng sinh tử, không còn khổ, không còn bị luân hồi nữa và đạt đến Niết-bàn.


 

 

  • Tôn ảnh Phật, Bồ Tát

  •    

      

    Đề mục giáo lý